بررسی رابطه خشکسالی هواشناسی با شاخص سنجش از دوری در حوضه شوراب سمنان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 استاد، گروه بیابانزدایی، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان

3 موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

10.29252/aridbiom.2026.23739.2058

چکیده

خشکسالی یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اقلیمی است که تأثیرات فراوانی بر منابع طبیعی، کشاورزی، و اقتصاد جوامع بشری دارد. در میان انواع مختلف خشکسالی، خشکسالی هواشناسی به دلیل ارتباط مستقیم با شرایط جوی و تغییرات دما و بارش، به‌عنوان شاخص اصلی در بررسی و تحلیل خشکسالی‌های بلندمدت و کوتاه‌مدت شناخته می‌شود. این پدیده با تأثیر بر میزان بارش‌ها و تغییرات دمای سطح زمین می‌تواند به‌طور قابل توجهی بر پوشش گیاهی و منابع آب در مناطق مختلف تأثیر بگذارد. حوضه شوراب سمنان، به‌عنوان یکی از مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران، تحت تأثیر نوسانات اقلیمی و تغییرات دمای سطح زمین قرار دارد. در این پژوهش برای بررسی رابطه خشکسالی با پوشش گیاهی از VHI استفاده گردید. برای رسیدن به این هدف ابتدا شاخص سلامت پوشش گیاهی برای چهار دوره 16 روزه مربوط به ماه‌های آوریل، می و ژوئن که اکثر پوشش‌های گیاهی طبیعی حوزه در اوج شادابی‌اند در بازه زمانی 2001 تا 2022 محاسبه گردید. سپس شاخص SPEI در مقیاس زمانی 12 ماهه برای 10 ایستگاه هواشناسی موجود در محدوده مورد مطالعه و اطراف آن محاسبه شد و با روش درون یابی فاصله معکوس پهنه بندی شد. در گام بعدی همبستگی و شیب اثر شاخص بارش-تبخیر و تعرق استاندارد شده در مقیاس 12 ماهه با شاخص سلامت پوشش گیاهی محاسبه و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که شاخص بارش-تبخیر و تعرق استاندارد شده، همبستگی مناسبی با تغییرات وضعیت پوشش گیاهی در ماه آوریل و می دارد. همچنین نتایج ارزیابی حساسیت پوشش گیاهی حوضه شوراب سمنان به نوسانات اقلیمی و خشکسالی‌های ماه آوریل، با استفاده از شاخص سلامت پوشش گیاهی شاخص سلامت پوشش گیاهی، نشان‌دهنده واکنش متنوع پوشش گیاهی به تغییرات اقلیمی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

خشک بوم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 13 بهمن 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار