1
گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2
استادیار، گروه اگرانومی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه سمنگان، سمنگان ،افغانستان
10.29252/aridbiom.2026.4287
چکیده
تنش شوری از مهمترین عوامل محدودکننده رشد و تولید گیاهان مختلف بوده و میتواند شاخصهای رشدی و فیزیولوژیک گیاه را تحت تأثیر قرار دهد. این پژوهش با هدف بررسی اثر تنش شوری بر برخی صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک کاسنی و ارزیابی نقش هیومیکاسید در کاهش پیامدهای این تنش انجام شد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل چهار سطح شوری 6/0 (شاهد)، 2، 4 و 8 دسیزیمنس بر متر و سه سطح هیومیکاسید 0، 5/0 و 1 گرم بر لیتر بودند. صفات اندازهگیریشده شامل کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، پرولین، قندهای محلول، وزن خشک اندام هوایی، حجم ریشه، وزن خشک ریشه، ارتفاع گیاه، تعداد برگ، حجم تاجپوشش و طول ریشه بود. نتایج نشان داد افزایش تنش شوری سبب افزایش معنیدار پرولین و قندهای محلول و کاهش معنیدار اغلب صفات مورفولوژیک و میزان کلروفیل شد. کاربرد هیومیکاسید باعث بهبود صفات رشدی و افزایش محتوای کلروفیل شد و همزمان میزان پرولین و قندهای محلول را در سطوح مختلف شوری در مقایسه با شاهد کاهش داد. غلظت 5/0 گرم بر لیتر هیومیک در بسیاری از صفات مورفولوژیک، بهویژه تحت شوری متوسط و شدید، اثر مطلوبتری نشان داد، در حالی که غلظت 1 گرم بر لیتر در بیشتر صفات فیزیولوژیک، بهویژه افزایش محتوای کلروفیل و کاهش تجمع پرولین و قندهای محلول، مؤثرتر بود. در مجموع، محلولپاشی هیومیکاسید توانست بخشی از آثار منفی شوری را در گیاه کاسنی تعدیل کند، هرچند ارزیابی کارایی اقتصادی آن به مطالعات مزرعهای تکمیلی نیاز دارد.
)