ارزیابی سازگاری به شوری ارقام مختلف انگور به روش پاسخ آنتی‌اکسیدانی به منظور پایداری تولید در اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی جهرم، جهرم، ایران

2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

3 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی جهرم، جهرم، ایران.

10.29252/aridbiom.2026.4281

چکیده

شوری آب و خاک یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های تولید و پایداری کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است و انتخاب ارقام سازگار با شرایط شور می‌تواند نقش مهمی در تداوم تولید و بهره‌برداری از اراضی این مناطق داشته باشد. انگور (Vitis vinifera L.) به‌عنوان یکی از محصولات مهم باغی ایران به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، با تنوع ژنتیکی قابل توجهی از ارقام بومی و غیربومی مواجه است که می‌تواند ظرفیت ارزشمندی برای شناسایی منابع ژنتیکی متحمل به شوری در این مناطق فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ظرفیت سازگاری ارقام مختلف انگور با شرایط شور و شناسایی ارقام دارای پاسخ دفاعی مناسب، با استفاده از شاخص‌های آنتی‌اکسیدانی انجام شد. در این پژوهش، پاسخ 19 رقم انگور بومی و یک رقم غیر بومی ایران به شوری (شامل سطوح شاهد، 5/2 و 0/5 دسی‌زیمنس‌بر متر) بررسی و فعالیت آنزیم‌های آسکوربات پراکسیداز (APX)، کاتالاز (CAT)، پراکسیداز(POD) ، سوپراکسید دیسموتاز (SOD) در برگ اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که افزایش شوری، به‌ویژه در بالاترین سطح تنش، موجب افزایش معنی‌دار فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی در اغلب ارقام می‌شود، اما شدت و الگوی پاسخ بین ارقام متفاوت بود؛ بطوریکه در سطح شوری شدید، ارقام «یاقوتی» و «مامی بیرجند» با برخورداری از فعالیت بیشتر برخی آنزیم‌های کلیدی به‌ویژه CAT، APX و SOD، ظرفیت دفاعی بالاتری در برابر تنش اکسیداتیو ناشی از سطوح بالای شوری نشان دادند و در مقابل، ارقام «ایته زرقان» و «لابروسکا» پاسخ آنتی‌اکسیدانی ضعیف‌تری داشتند. این تفاوت‌ها بیانگر وجود تنوع ژنتیکی در ظرفیت سازگاری ارقام انگور با شرایط شور است. بنابراین ارقام یاقوتی و مامی بیرجند می‌توانند به‌عنوان منابع ژنتیکی مناسب در مطالعات سازگاری به تنش و برنامه‌های انتخاب و اصلاح ارقام مناسب برای کشت در شرایط شور مناطق خشک و نیمه‌خشک مورد توجه قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

خشک بوم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 04 مهر 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار