تأثیر بیوچار خرما بر استقرار و رشد آتریپلکس (Atriplex canescens) در خاک لوم شنی تحت تنش خشکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه زابل

10.29252/aridbiom.2026.4256

چکیده

به منظور بررسی اثر سطوح مختلف آبیاری و بیوچار بر رشد، عملکرد، ویژگی‌های فیزیولوژیک و صفات ریشه اتریپلکس، آزمایشی گلدانی در گلخانه پژوهشی در سال 1403 در ایرانشهر اجرا شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. تیمارها شامل سه سطح آب آبیاری 60، 80 و 100 درصد ظرفیت زراعی و چهار سطح بیوچار (صفر، 25/1، 5/2 و 5 درصد وزنی خاک) بود. بذرها در گلدان‌هایی با قطر 20 و ارتفاع 30 سانتی‌متر کشت شدند و پس از 160 روز، ارتفاع، قطر ساقه، عملکرد علوفه تر و خشک، محتوای نسبی آب برگ، کارایی مصرف آب آبیاری، طول ریشه، حجم ریشه، وزن تر و خشک ریشه و نسبت ریشه به اندام هوایی اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با استفاده از تجزیه واریانس و آزمون چنددامنه‌ای دانکن در سطح احتمال 5 درصد مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اثر سطوح آبیاری و بیوچار بر تمامی صفات مورد بررسی معنی‌دار بود (P<0/01). کاهش میزان آب آبیاری موجب کاهش رشد رویشی، عملکرد علوفه، محتوای نسبی آب برگ و توسعه سیستم ریشه شد، در حالی که نسبت ریشه به اندام هوایی افزایش یافت. کاربرد بیوچار تا سطح 5/2 درصد وزنی موجب افزایش معنی‌دار ارتفاع گیاه (2/108 سانتی‌متر)، قطر ساقه (3/26 میلی‌متر)، عملکرد علوفه تر (5/452 گرم در گلدان)، عملکرد علوفه خشک (3/172 گرم در گلدان)، محتوای نسبی آب برگ (8/91 درصد)، کارایی مصرف آب آبیاری (82/3 گرم بر لیتر)، طول ریشه (7/59 سانتی‌متر)، حجم ریشه (5/115 سانتی‌متر مکعب)، وزن تر ریشه(4/281 گرم) و وزن خشک ریشه (5/84 گرم) شد. با این حال، افزایش بیوچار به 5 درصد وزنی سبب کاهش اغلب صفات اندازه‌گیری‌شده گردید. بررسی اثرات متقابل نشان داد که بیشترین رشد و عملکرد در تیمار 100 درصد ظرفیت زراعی و 5/2درصد بیوچار حاصل شد، در حالی که بیشترین کارایی مصرف آب آبیاری در تیمار 80 درصد ظرفیت زراعی و 5/2 درصد بیوچار مشاهده گردید. بنابراین، استفاده از 5/2 درصد بیوچار همراه با آبیاری در سطح 80 درصد ظرفیت زراعی به دلیل افزایش کارایی مصرف آب و حفظ عملکرد مطلوب، به عنوان مناسب‌ترین تیمار برای تولید علوفه اتریپلکس کانسنس در مناطق خشک و نیمه‌خشک پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات