آزمون ناپارامتری تغییرات مکانی - زمانی بارندگی‌های استان اصفهان در سه دهه اخیر (2025-1996 میلادی)

بحران آب یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه پایدار در کشور است که متأثر از کمبود بارندگی، توزیع نامناسب مکانی و زمانی بارندگی‌ها، روند کاهشی بارندگی‌ها در دهه‌های اخیر و سایر عوامل می‌باشد. این پژوهش در صدد است که از بین عوامل موثر بر بروز بحران آب، به بررسی و تحلیل توزیع زمانی و مکانی بارندگی‌های استان اصفهان طی دوره آماری سی ساله اخیر (2025-1996 میلادی؛ مصادف با 1404-1375 شمسی) بپردازد. از این‌روی، ابتدا روند تغییرات بارندگی‌ها به کمک آزمون‌های ناپارامتری مَن‌کِندال و شیب سِن بررسی و سپس با تحلیل تغییرات رژیم بارندگی ماهانه ایستگاه‌های مختلف، نقشه توزیع مکانی روند تغییرات بارندگی (نقشه آماره Z) ترسیم و تفسیر شد. نتایج نشان داد که روند بارندگی‌ها طی دوره سی ساله مذکور نسبتاً ثابت بوده و مقدار آماره Z برای میانگین بارش‌های استان اصفهان 11/0 بوده است. اما پراکنش مکانی آماره Z نشان می‌دهد که نواحی شرقی، شمالی و جنوبی استان اصفهان، بیشتر تحت تاثیر پدیده تغییر اقلیم قرار داشته و روند کاهش بارش طی دوره آماری، شدیدتر از سایر مناطق اصفهان بوده است. همچنین مشخص شد که مقدار این آماره مستقل از میزان بارش سالانه درازمدت ایستگاه‌های هواشناسی استان اصفهان بوده و روند منفی بارندگی هم در مناطق پربارش و هم در مناطق کم‌‌بارش استان قابل مشاهده است. بررسی و مقایسه میانگین بارندگی استان اصفهان در ماه‌های مارس (مصادف با اسفند) و می (مصادف با اردیبهشت) با یکدیگر نشان داد که بارندگی‌های اسفندماه روند کاهشی و بارندگی‌های اردیبهشت‌ماه روند افزایشی دارد. بنابراین می‌توان از وجود نشانه‌های تغییر رژیم بارندگی ماهانه در استان اصفهان و مهاجرت بارش‌ها از فصل زمستان به فصل بهار سخن گفت که برای تأیید قطعی آن به دوره‌های آماری طولانی‌تری نیاز است. لیکن نتایج پژوهش حاضر می‌تواند در بازنگری برنامه‌های مدیریت منابع آب، برنامه‌ریزی کشاورزی و تدوین راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم در استان اصفهان مورد استفاده قرار گیرد.