ارزیابی تنوع فنوتیپی درختان بنه در استان کرمان برای تأسیس باغ بذر در مناطق خشک

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی کرمان

2 کرمان، بلوار شهید صدوقی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

10.29252/aridbiom.2026.4148

چکیده

گونه بنه (Pistacia atlantica)، درختی کلیدی در مناطق خشک ایران، با هدف حفاظت خاک و کنترل بیابان‌، نیازمند تولید نهال‌های با کیفیت ژنتیکی بالاست. این پژوهش با هدف ایجاد باغ بذر بنه، به ارزیابی بذرها و نهال‌های حاصل از ۵ تا ۱۱ پایه انتخابی در شش رویشگاه طبیعی استان کرمان شامل کوه میخ سفید سیرجان، دوراهی گوشک بافت، بنه‌آباد گوغر، جنگل سه‌چاه ده‌سرد، محمدآباد مسکون و دهبکری بم انجام شد. صفات مورفولوژیکی بذر و صفات رویشی نهال‌ها (ارتفاع، قطر طوقه، درصد جوانه‌زنی و زنده‌مانی) طی دو سال مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس، وجود اختلاف معنی‌دار در تمامی صفات مورفولوژیک (مانند وزن هزار دانه و درصد پوکی) و عملکرد نهال‌ها را در سطح ۱ درصد تأیید کرد. بذور محمدآباد مسکون بیشترین درشتی و وزن را داشتند، درحالی‌که دهبکری بالاترین درصد زنده‌مانی و سه‌چاه بیشترین ارتفاع نهال را در طول دو سال ثبت کردند. الگوی رشد نهال‌ها نشان داد که نهال‌های سه‌چاه بلندترین و نهال‌های کوه میخ سفید، کوتاه‌ترین بودند. این تنوع ژنتیکی گسترده و تفاوت در عملکرد، بستری مناسب برای شناسایی و گزینش ژنوتیپ‌های برتر با قابلیت سازگاری بالا و صفات اقتصادی مطلوب فراهم می‌آورد. بر این اساس، توده‌های مناطق محمدآباد، سه‌چاه و بنه‌آباد به‌واسطه کیفیت مطلوب بذر و نهال، جهت عملیات جنگل‌کاری و احیای مناطق خشک توصیه می‌شوند؛ در حالی که توده‌های دهبکری و میخ‌سفید به‌دلیل مقاومت فیزیولوژیک بالا، برای حفاظت خاک و مهار بیابان‌زایی در شرایط تنش‌های محیطی شدید، ارجحیت دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

خشک بوم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 29 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار