بررسی تلقیح بذر با باکتری‌های محرک رشد گیاه بر خصوصیات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه گلرنگ تحت تنش‌ همزمان خشکی و گردوغبار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 2- استاد گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد

2 گروه مدیریت بیابان، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد

3 3- استاد گروه علوم خاک، دانشگاه تهران

4 4- گروه مدیریت مرتع و آبخیزداری، دانشگاه کاشان

10.29252/aridbiom.2026.4057

چکیده

این مطالعه به‌بررسی تأثیر دو باکتری محرک رشد گیاه B. amyloliquefaciens وB. halotolerans بر صفات فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و عملکردی گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) تحت تنش‌ خشکی و گردوغبار می‌پردازد. آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌ کامل تصادفی با تیمارهای مختلف شامل تلقیح انفرادی و ترکیبی دو باکتری، آبیاری در سه سطح دوره آبیاری (4، 6 و 8 روز یکبار) و گرد و غبار در دو سطح اجرا شد. نتایج نشان داد که تاثیر همزمان خشکی و گرد و غبار بر روی گلرنگ مخربتر از تاثیر هرکدام به تنهایی داشت. در این میان گرد و غبار تاثیر منفی کمتری نسبت به خشکی بر گیاه گلرنگ داشت. خشکی موجب کاهش جذب عناصر معدنی، قندهای محلول، کلروفیل b، وزن بذر در هر پایه و وزن خشک گلرنگ و افزایش فنل، پرولین و کاروتنوئید شد. در مقابل گرد و غبار فقط مقدار فسفر و قند‌های محلول گلرنگ را کاهش و اسید آسکوربیک و فنل را افزایش داد. تلقیح باکتریایی در اغلب موارد موجب بهبود شرایط فیزیولوژیکی و عملکردی گلرنگ شد، در این میان ترکیب دو باکتری عملکرد بهتری نسبت به تلقیح انفرادی باکتریها در اغلب صفات اندازه گیری شده داشت. در حالیکه B. halotolerans و ترکیب دو باکتری عملکرد بهتری در افزایش وزن بذر گلرنگ داشتند، وزن خشک گیاه با تلقیح B. amyloliquefaciens افزایش بیشتری یافت. یافته‌های این تحقیق بر اهمیت استفاده از ترکیب همزمان باکتریهای محرک رشد گیاه به عنوان راهکاری زیستی پایدار برای بهبود رشد گیاهانی که اغلب با چندین تنش روبرو هستند تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات