پیش‌بینی وضعیت آبخوان دشت ایسین - بندرعباس با مدل پویایی سیستم

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت و کنترل بیابان، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران.

3 استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران.

4 استاد گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران.

10.29252/aridbiom.2026.3996

چکیده

هدف پژوهش حاضر، ایجاد مدل و شبیه‌سازی وضعیت آبخوان دشت ایسین و بررسی عرضه و تقاضای آب زیرزمینی در شرایط تداوم روند فعلی در دو بخش کشاورزی و شرب تا افق 1410 می‌باشد. مدل پیشنهادی با در نظر گرفتن سه زیرسیستم منبع آب زیرزمینی، تقاضای آب و جمعیت توسعه داده شد که حجم مخزن آب زیرزمینی، تقاضا و کسری مصارف کشاورزی و خانگی، و جمعیت را شبیه‌سازی و پیش‌بینی می‌کند. مدل مورد نظر با استفاده از نرم‌افزار Vensim توسعه داده شد و در بازه زمانی 1399-1389 برای آبخوان دشت ایسین کالیبره و صحت‌سنجی شد و تا افق 1410، متغیرهای مربوطه شبیه‌سازی گردید. نتایج نشان داد که مدل از دقت بالایی در شبیه‌سازی وضعیت سیستم منابع آب زیرزمینی برخوردار است. تقاضای آب کشاورزی با یک نرخ رشد منفی در حال کاهش است، لذا مقدار آن تا سال 1410 به میزان MCM 6/7 کاهش می‌یابد و به تبع آن کسری آب کشاورزی نیز روند کاهشی داشته است. جمعیت دشت ایسین تا سال 1410، حدود 7722 نفر به آن افزوده شده و تقاضای آب خانگی ازMCM 4 به MCM 12/1 افزایش می‌یابد.دشت ایسین از سال 1401 با کسری آب شرب به مقدار MCM 3/9 مواجه بوده و این کسری تا سال 1410 به مقدار MCM 10/7 می‌رسد. بخش کشاورزی به‌عنوان مصرف‌کننده اصلی آب زیرزمینی روند نزولی داشته، مقدار حجم مخزن آب زیرزمینی ایسین از MCM 128 در سال 1399 به MCM 226/5 در سال 1410 می‌رسد. بنابراین، عرضه و تقاضای آب زیرزمینی در این دشت باید براساس توسعه پایدار صورت گیرد. همچنین انتقال فاضلاب تصفیه‌شده شهر بندرعباس و افزایش تاسیسات تغذیه مصنوعی و لایروبی تاسیسات از قبل احداث شده به بهبود وضعیت آبخوان کمک خواهد نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

خشک بوم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 15 دی 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار