بررسی عوامل ساختاری و انگیزه‌های موثر در ایجاد آتش‌سوزی‌‌های جنگل‌ها و مراتع در بوم‌سازگان نیمه خشک زاگرس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علوم جنگل و کارشناس جنگل، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، کرمانشاه، ایران

2 دانشجوی دکترای حشره‌شناسی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تهران، ایران

3 دکترای اقلیم شناسی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، کرمانشاه، ایران

10.29252/aridbiom.2022.18321.1888

چکیده

آتش‌سوزی بخش جدایی‌ناپذیر از بسیاری از بیوم‌های زمینی و یکی از عوامل اصلی آسیب در طبیعت است. هدف از مطالعه حاضر بررسی عوامل و دلایل ایجاد آتش‌سوزی‌ها در دو سال متوالی در بخش میانی ناحیه رویشی زاگرس است. به‌منظور انجام این تحقیق داده‌های کلیه رویدادهای آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی شهرستان گیلانغرب از اواخر اردیبهشت تا اوایل آذر در سالهای 1398 و 1399 ثبت گردید. داده‌ها شامل نام منطقه، نوع عرصه دچار حریق شده (جنگل، مرتع غیرمشجر، مرتع مشجر و جنگل مرتع آمیخته)، علت، تاریخ، ساعت آغاز و ساعت پایان (مدت)، مساحت عرصه دچار آتش‌سوزی شده و موقعیت منطقه به صورت UTM بودند. نتایج نشان داد از نظر فراوانی آتش‌سوزی، میزان حریق در جنگل 11درصد، در مراتع غیرمشجر 8/47 درصد، مراتع مشجر 5/26 درصد و جنگل و مرتع آمیخته 7/14 درصد در سال‌ 98 و در سال 99 میزان حریق در جنگل 50 درصد، در مراتع غیرمشجر 38 درصد، مراتع مشجر 2 درصد و جنگل و مرتع آمیخته 10 درصد بوده است. کمترین و بیشترین میزان سطح سوخته در سال 1398به‌ترتیب مربوط به جنگل (4/9 درصد) و مرتع غیرمشجر (53 درصد) بود. همچنین، کمترین و بیشترین مقدار مساحت سوخته در سال‌ 1399 به‌ترتیب مربوط به جنگل (7 درصد) و جنگل و مرتع آمیخته (6/42 درصد) بود. با توجه به شواهد موجود، به ترتیب 72% و 50% از علل آتش‌سوزی در سال‌های 1398 و 1399 تفرج و اختلاف و نزاع بوده است. مدت زمان کمتر از یک ساعت برای اطفای آتش‌سوزی‌ها دارای بیشترین فراوانی می‌باشد که مقدار آن در سال‌های 1398 و 1399 به ترتیب حدود 36% و 14% می‌باشد. در بین مناطق مشترک دچار آتش‌سوزی شده در هر دو سال منطقه چله به ترتیب با داشتن 12 و 11 مورد بیشترین فراوانی آتش‌سوزی را دارا بود. همچنین، بین عوامل مقایسه شده در سال‌های مطالعه، عوامل انسانی آتش‌سوزی، تحت تاثیر شرایط مختلف در سال‌های 1398 و 1399 دارای اختلاف معنی‌دار با همدیگر بودند. بنابراین به منظور کاهش تعداد آتش‌سوزی‌ها و خسارات ناشی از آن لازم است دلایل و انگیزه‌های عوامل ایجاد حریق برای کاهش و تا حد امکان جلوگیری از احتمال وقوع حریق مورد نظر قرار داده شود.

کلیدواژه‌ها