دانشگاه یزد خشک بوم 2008-790X 15 2 2025 09 23 Geochemical Evaluation of Groundwater and Mineral Wastewater In The Area of Joghatay Chromite Mine In Khorasan Razavi ارزیابی ژئوشیمیایی آب‌های زیرزمینی و پساب‌های معدنی در محدوده معدن کرومیت جغتای خراسان رضوی 103 123 4207 10.29252/aridbiom.2026.4207 FA مسلم یزدانی دانش آموخته دکتری، گروه علوم، دانشکده علوم، دانشگاه اشفورد، کالیفرنیا، آمریکا. 0000-0003-2246-4845 فریبا فروغی استادیار، گروه چینه شناسی، دانشکده زمین‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-5390-4669 ساناز مجیدیان دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه معدن، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 16 Chromite (FeCr<sub>2</sub>O<sub>4</sub>) is the most important chromium mineral ore that occurs in ultrabasic rocks and ophiolites, and in these rocks, chromium is usually associated with magnesium, iron, nickel, and cobalt. The Joghatay chromite mining area is located in the northwest of the Sabzevar ophiolite zone and has a hot and dry foothill climate. This mining area has several exploration-extraction trenches that are mined using open-pit mining techniques. Groundwater in this area flows in the form of springs caused by erosion faults and aqueducts dug in alluvial plains. The hydrogeochemistry of the aqueduct water and mineral effluent in this area was investigated using atomic absorption spectrometry (AAS) to analyze water samples. The results of chemical analysis of water samples from the Qanats of the Chaghatai region and the chromite mine effluents showed that both ophiolite units and chromite mine effluents have high concentrations of chromium and magnesium, with chromium mainly present in the form of chromium (IV) and chromate ion (CrO<sub>4</sub><sup>-2</sup>). A total of 25 samples (7 samples from mine effluents and 18 samples from the Aqtapeh, Darvish, and Qaraghach qanats) were analyzed, and the maximum concentration of chromium in the mine effluent was 99.23 mlg/l and the maximum concentration of chromium in the qanat water was 66.11 mlg/l, both of which are higher than the international standard. The relatively high concentration of chromium in the qanat water is affected by natural factors (water passing through the ophiolite bedrock of the aquifer) and the high concentration of chromium in the mineral effluent is due to mining activity. Drawing a Papier diagram for water samples indicates high levels of magnesium, which is indicative of calcium bicarbonate springs, and the high EC levels of water samples prove high dissolution of dissolved ions from ophiolite bedrock in water. کرومیت (FeCr<sub>2</sub>O<sub>4</sub>) عمده ترین، کانسنگ معدنی کروم می‌باشد و در سنگ‌های اولترابازیک و افیولیت‌ها تشکیل می‌شود که در این سنگ‌ها، کروم معمولاً با منیزیم، آهن، نیکل و کبالت همراه است. ناحیه معدن کرومیت جغتای در شمال غرب زون افیولیتی سبزوار، واقع شده و دارای اقلیم کوهپایه گرم و خشک است. این ناحیه معدنی، دارای چندین ترانشه اکتشافی-استخراجی است که با تکنیک معدن‌کاری روباز، استخراج می‌شود. آب‌های زیرزمینی این ناحیه به‌صورت چشمه‌های ناشی از گسل خوردگی و قنات‌های حفرشده در دشت‌های آبرفتی، جریان می‌یابند. بررسی هیدروژئوشیمی آب قنات‌ها و پساب معدنی این ناحیه، با کمک آنالیز نمونه‌های آب با روش طیف‌سنجی جذب اتمی (AAS)، انجام شد. نتایج آنالیز شیمیایی نمونه‌های آب از قنات‌های منطقه جغتای و پساب‌های معدن کرومیت، نشان داد که واحدهای افیولیتی و پساب معدن کرومیت، هر دو دارای غلظت بالایی از کروم و منیزیم می‌باشند که کروم عمدتا در شکل کروم (IV) و یون کرومات (CrO<sub>4</sub><sup>-2</sup>)، در آب وجود دارد. تعداد 25 نمونه (7 نمونه از پساپ معدن و 18 نمونه از قنات‌های آق تپه، درویش، قره قاچ) مورد آنالیز قرار گرفت که غلظت حداکثری کروم در پساب معدن mlg/l 99.23 و غلظت حداکثری کروم در آب قنات‌ها mlg/l 66.11 بدست آمد که هر دو از حد استاندارد جهانی، بالاتر هستند. غلظت نسبتا بالای کروم در آب قنات، متاثر از عوامل طبیعی (عبور آب از بستر سنگ‌های افیولیتی آبخوان) و غلظت بالای کروم در پساب معدنی، ناشی از فعالیت معدن‌کاری است. ترسیم دیاگرام پاپیر برای نمونه‌های آب، بیانگر مقادیر بالای منیزیم است که معرف چشمه‌های بی‌کربنات کلسیک بوده و میزان EC بالای نمونه‌های آب، اثبات کننده انحلال بالای یون‌های حل شده از بستر سنگ‌های افیولیتی در آب است. هیدروژئوشیمی کرومیت پساب معدنی آب قنات کمربند سبزوار-جغتای فلزات سنگین https://aridbiom.yazd.ac.ir/article_4207_dc0e2efd399634b8cb7444b12e684e4f.pdf