دانشگاه یزد خشک بوم 2008-790X 15 2 2025 09 23 Spatial prioritization of urban green infrastructure in semi-arid regions for runoff management (Study area: Tehran city) اولویت‌بندی فضایی زیرساخت سبز شهری در مناطق نیمه‌خشک‌ برای مدیریت رواناب (محدوده مطالعاتی: شهر تهران) 87 102 4203 10.29252/aridbiom.2026.4203 FA نادیا یلوه دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. ایمان سعیدی استادیار، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. 0000-0001-8749-3829 کامران شایسته استادیار، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. Journal Article 2026 04 23 Urban runoff management in semi-arid areas is one of the major challenges of urban planning. This study aims to provide a scientific framework for spatial prioritization of urban green infrastructure development with emphasis on runoff management in Tehran metropolis. The research method is based on the integration of geographic information systems and spatial multi-criteria decision-making using the analytic hierarchy process. For this purpose, nine key criteria including runoff potential, slope, population density, soil texture, distance from green space, distance from rivers, distance from educational centers, distance from medical centers, and distance from main roads were identified, weighted, and integrated in the geographic information system environment. The model sensitivity analysis was performed by creating 18 weighted scenarios and calculating the kappa coefficient. The findings showed that impervious surfaces cover more than 80 percent of the city area. The very high priority areas are mainly concentrated in the central, southern and western regions of Tehran (regions 10, 11, 12, 15, 16, 17 and 20), which are associated with high population density, high runoff potential and lack of green space. In contrast, the northern regions of the city have a lower priority due to favorable vegetation cover and lower density. The results of the sensitivity analysis confirmed the high stability of the model (kappa greater than 0.82) and the high sensitivity of the runoff potential and population density criteria. This study provides an operational and evidence-based map as a tool to support urban managers' decision-making in order to optimally allocate resources and increase the hydrological resilience of Tehran. مدیریت رواناب شهری در مناطق نیمه‌خشک یکی از چالش‌های مهم برنامه‌ریزی شهری می‌باشد. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی علمی برای اولویت‌بندی فضایی توسعه زیرساخت‌های سبز شهری با تأکید بر مدیریت رواناب در کلان ‌شهر تهران انجام شده است. روش تحقیق مبتنی‌بر تلفیق سامانه اطلاعات جغرافیایی و تصمیم‌گیری چندمعیاره مکانی با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی است. بدین منظور، نه معیار کلیدی شامل پتانسیل رواناب، شیب، تراکم جمعیت، بافت خاک، فاصله از فضای سبز، فاصله از رودخانه‌ها، فاصله از مراکز آموزشی، فاصله از مراکز درمانی و فاصله از راه‌های اصلی شناسایی، وزن دهی و در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی تلفیق شدند. تحلیل حساسیت مدل از طریق ایجاد ۱۸ سناریوی وزنی و محاسبه ضریب کاپا انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که سطوح نفوذناپذیر بیش از 80 درصد مساحت شهر را پوشش می‌دهند. پهنه‌های با اولویت بسیار بالا عمدتاً در مناطق مرکزی، جنوبی و غربی تهران (مناطق 10، 11، 12، 15، 16، 17 و 20) متمرکز شده‌اند که با تراکم جمعیتی بالا، پتانسیل رواناب شدید و کمبود فضای سبز همراه است. در مقابل، مناطق شمالی شهر به‌دلیل پوشش‌گیاهی مطلوب و تراکم کمتر، اولویت پایین‌تری دارند. نتایج تحلیل حساسیت، پایداری بالای مدل (کاپا بزرگتر از 82/0) و حساسیت بالای معیارهای پتانسیل رواناب و تراکم جمعیت را تأیید کرد. این پژوهش نقشه‌ای عملیاتی و مبتنی‌بر شواهد را به‌عنوان ابزاری برای پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیران شهری در راستای تخصیص بهینه منابع و افزایش تاب‌آوری هیدرولوژیکی تهران ارائه می‌نماید. https://aridbiom.yazd.ac.ir/article_4203_31ffa38a7783086020702a6e3eff8876.pdf